Gwamnatin jihar Gombe ta ƙaddamar da gangamin rigakafin dabbobi a faɗin jihar na shekarar 2025/2026, domin yaƙi da manyan cututtukan dabbobi da ke iya yaɗuwa tsakanin jihohi da ƙasashe.
Da yake wakiltar Gwamna Muhammadu Inuwa Yahaya a wajen ƙaddamar da shirin da aka gudanar a Tumfure Bashar, da ke kan hanyar Bye-Pass a Gombe, Mataimakin Gwamnan jihar, Dakta Manassah Daniel Jatau, ya ce manufar gangamin ita ce inganta lafiyar dabbobi, tare da kare lafiyar al’umma da muhalli.
Dakta Jatau ya ce lafiyayyun dabbobi na samar da lafiyayyen nama da sauran kayayyaki masu amfani, yayin da kiwo ke taka muhimmiyar rawa wajen samar da abin dogaro, aikin yi, abinci mai gina jiki da bunƙasa tattalin arziki.
Ya ce harkar kiwo na taimakawa tattalin arziki ta hanyar samar da nama da madara, amfani da dabbobi wajen noma, taki, fata da kayayyakin fata, da kuma wasu ayyukan al’adu da na addini.
Mataimakin Gwamnan ya bayyana cewa gwamnatin jihar ta nuna ƙuduri wajen bunƙasa kiwo, ta hanyar kafa Ma’aikatar Bunƙasa Kiwo, gyarawa da samar da kayan aiki ga asibitocin dabbobi, gina ɗakin gwaje-gwajen cututtukan dabbobi, da kuma samar da cibiyar ajiyar alluran rigakafi mai amfani da hasken rana.
Ya ƙara da cewa gwamnati ta ci gaba da gudanar da gangamin rigakafin cututtukan dabbobi a faɗin jihar, tare da fara aikin kafa wata yankin musamman na bunƙasa kiwo mai girman hekta 184, wanda zai ƙunshi katafaren gidan yanka dabbobi na zamani, masana’antar sarrafa fata, kasuwar dabbobi ta ƙasa da ƙasa, asibitin dabbobi, cibiyar kiwon kaji da kuma tashar busasshiyar ruwa.
A cewar Dakta Jatau, aikin zai taimaka wajen rage ƙalubalen da ake fuskanta wajen safarar dabbobi zuwa wasu sassan ƙasar, tare da samar da ƙarin damar kasuwanci da bunƙasa sana’ar kiwo.
Ya ce gwamnatin jihar za ta ci gaba da ƙoƙarin tabbatar da zaman lafiya da jituwa tsakanin manoma da makiyaya a faɗin jihar.
Ya buƙaci shugabannin ƙananan hukumomi, sarakunan gargajiya, ƙungiyoyin masu kiwo, manoma da masu mallakar dabbobi da su tallafa wa shirin tare da ba jami’an kiwon dabbobi cikakken haɗin kai.
Mataimakin Gwamnan ya kuma yi kira ga makiyaya da su riƙa amfani da hanyoyin shanu da aka ware maimakon manyan tituna, yana mai cewa zirga-zirgar shanu a kan manyan hanyoyi na taimakawa wajen lalacewar tituna tare da ƙara kuɗaɗen da gwamnati ke kashewa wajen gyaran su.
Daga nan ne Dakta Manassah Jatau ya ayyana a hukumance fara gangamin rigakafin dabbobi na shekarar 2025/2026 a faɗin jihar, inda ya yi kira ga dukkan masu ruwa da tsaki da su haɗa hannu wajen samar da lafiyayyun dabbobi, ƙara yawan kiwo da kuma samun ci gaba mai ɗorewa a fannin tattalin arzikin jihar.
Tun da farko, Kwamishinan Ma’aikatar Bunƙasa Kiwo ta jihar, Alhaji Salisu Alkali Baba, ya ce an tsara gangamin ne domin kare dabbobi daga manyan cututtuka, ciki har da Contagious Bovine Pleuropneumonia (CBPP), wato cutar huhu mai yaɗuwa a tsakanin shanu; Foot-and-Mouth Disease (FMD), wato cutar baki da ƙafa a shanu; da kuma Peste des Petits Ruminants (PPR), cutar da ke kama tumaki da awaki.
Ya sake jaddada ƙudirin gwamnatin jihar na ƙarfafa ayyukan kiwon dabbobi, sa ido kan cututtuka, samar da ingantaccen kiwo da kuma bunƙasa dukkan sassan harkar kiwo.
Kwamishinan ya bayyana cewa za a gudanar da aikin a dukkan ƙananan hukumomi da ƙananan hukumomin raya karkara na jihar, inda zai ɗauki tsawon makonni uku.
Ya ce a cikin wannan lokaci, jami’an rigakafin za su rika zagayawa a wurare daban-daban domin yi wa dabbobi rigakafi tare da taimakawa wajen rigakafi da shawo kan manyan cututtukan dabbobi.
Kwamishinan ya buƙaci masu dabbobi, manoma, makiyaya, ƙungiyoyin masu kiwo da sauran masu ruwa da tsaki da su ba jami’an kiwon dabbobi haɗin kai, tare da samar da dabbobinsu domin yi musu rigakafi.
Ya ce haɗin kan al’umma yana da matuƙar muhimmanci wajen samun nasarar dakile yaɗuwar cututtuka da kare dabbobin jihar.
Kwamishinan ya kuma yaba da gudunmawar abokan hulɗa na ci gaba, ciki har da Gombe State Livestock Productivity and Resilience Support Project (L-PRES), wajen ƙarfafa shirin rigakafin dabbobi na jihar.
A nasa jawabin, Babban Sakataren Ma’aikatar Bunƙasa Kiwo, Ahmed Sa’eed Guli, ya nuna godiya ga dukkan waɗanda suka bayar da gudunmawa wajen ganin an gudanar da bikin ƙaddamar da shirin cikin nasara.
Ya kuma yi addu’ar cewa shirin na tsawon makonni uku ya samu nasarar da ake fata domin ci gaban jihar baki ɗaya.
Shi kuwa Kodinetan Ma’aikatar Bunƙasa Kiwo ta Tarayya a jihar, Dakta Abdul Hamid Shauti Garba, ya bayyana kiwo a matsayin muhimmin ɓangare na tattalin arzikin noma na Najeriya, yana mai cewa miliyoyin ’yan ƙasa sun dogara kai tsaye ko a kaikaice da shanu, awaki, tumaki, kaji da sauran dabbobi wajen samun abinci, kuɗin shiga, aikin yi da kuma tsaron rayuwar iyalai.
Dakta Shauti ya ce cututtukan dabbobi na ci gaba da zama barazana ga harkar kiwo, yana mai cewa ƙaddamar da gangamin rigakafin dabbobi na jihar alama ce ta haɗin gwiwar gwamnatin tarayya da ta jihar wajen kare albarkatun dabbobi, da kuma kare rayuwar manoma, lafiyar jama’a da ƙarfafa samar da abinci.
Ya yi kira ga masu kiwo da su ba jami’an rigakafin cikakken haɗin kai, ta hanyar samar da dabbobinsu domin yi musu allurar rigakafi.
A nasa jawabin, Shugaban Ƙungiyar Miyetti Allah Cattle Rearers ta jihar Gombe, Modibbo Yaya, ya yaba da matakan da Gwamna Muhammadu Inuwa Yahaya ke ɗauka wajen bunƙasa harkar kiwo da ƙarfafa zaman lafiya tsakanin manoma da makiyaya.
Ya kuma yi amfani da damar wajen roƙon gwamnatin jihar ta shiga tsakani kan wata hanyar shanu da kuma filin kiwo da aka ce an mamaye a Dukku, inda ya bayyana cewa wasu jami’an tsaro na noma a yankin, lamarin da ke hana shanu samun damar zuwa wuraren kiwo cikin sauƙi.
Bikin ya ƙunshi yin allurar rigakafi ga dabbobi a matsayin misali, tare da gabatar da kayayyakin da suka shafi kiwo daga reshen ƙungiyar Miyetti Allah ta jihar Gombe da kuma ’yan ƙungiyar kiwon lafiya da lafiyar dabbobi.


