A halin yanzu, direbobin baburan adaidaita sahu (keke Napep) a birnin Kaduna sun fara numfasawa biyo bayan rungumar amfani da iskar gas (CNG) wanda ya rage musu radadin tsadar man fetur tare da dawo musu da ribar da suka dade suna nema suka rasa.
Binciken da Kamfanin Dillancin Labarai na Nijeriya (NAN) ya gudanar ya nuna cewa, masu baburan da yawa na tururuwar komawa amfani da gas din, musamman bayan da farashin fetur ya yi tashin gwauron zabi sakamakon janye tallafi a shekarar 2023. Wannan sauyi ya sa da dama daga cikin wadanda suka ajiye sana’ar saboda faduwa, suka koma bakin aiki.
Musa Abdullahi, mai shekaru 38 da ke sana’ar a yankin Tudun Wada, ya bayyana cewa sauya wa zuwa gas ya rage masa asarar kudi.
“A baya, ina kashe kusan N15,000 kullum wajen siyan fetur, har ma wani lokacin idan na koma gida bani da sauran komai. Amma yanzu da iskar gas, abin da nake kashewa bai wuce N2,000 zuwa N3,000 ba,” in ji shi.
Haka shi ma Bala Garba, wanda ke bin hanyar Kawo, ya shaida wa NAN cewa a mako guda yana kashe N18,000 ne kawai a kan gas, sabanin N70,000 da yake babbakawa a baya.
“Dā ma idan na cire kudin mai da na gyara, N20,000 kawai nake tashi da ita a mako. Amma yanzu ina samun tsakanin N45,000 zuwa N50,000.”
Sani Lawal mai shekaru 32, ya ce lissafinsa na wata-wata ya canja. Yayin da dā yake kashe sama da N200,000 a wata wajen man fetur, yanzu da N75,000 kacal yake gudanar da harkokinsa, wanda hakan ke ba shi damar kai wa iyalinsa sama da N100,000 a karshen wata.
Wannan al’amari bai tsaya ga direbobin kadai ba, har ma da fasinjoji. Malama Amina Sule ta bayyana cewa wasu direbobin sun fara rage kudin mota.
“Hanyar da nake biyan N300 dā, yanzu ana dauka ta a kan N200 ko N250. Ko da yake ragi ne kadan, amma ya taimaka mana kwarai.”
Duk da wannan garabasa, masu ruwa da tsaki da kwararru a fannin sufuri sun nuna cewa akwai sauran rina a kaba. Babban abin damuwar masu adaidaita sahun shi ne karancin wuraren sayar da iskar gas din (CNG stations) da kuma tsadar sayen sabbin baburan masu amfani da gas.
Sai dai masana muhalli sun kara da cewa, amfani da iskar gas din ba riba kadai ba ne, yana kuma taimakawa wajen rage gurbatar iska a birane tunda gas din ba ya fitar da hayaki mai guba kamar fetur.
A karshe, Ibrahim Sadiq mai shekaru 27, wanda ya kusa barin sana’ar a shekarar 2025 saboda fatara, ya ce yanzu ya dawo sabon mutum. A cewarsa, idan aka dore a haka, za su iya dogaro da kansu yadda ya kamata.
